สัมมาทิฏฐิ 

สัมมาทิฏฐิ มาจากคำว่า
1. สัมมา หมายถึง โดยชอบ หรือ ถูกต้อง
2. ทิฏฐิ หมายถึง ความเห็น หรือ ความเข้าใจ

ระดับสัมมาทิฏฐิ
1. สัมมาทิฏฐิที่ยังมีอาสวะ
สัมมาทิฏฐิที่ยังมีอาสวะ หมายถึง ความคิดเห็น ความเชื่อหรือความเข้าใจที่นำไปสู่ความความเจริญ อันเกิดจากการยอมรับในการกระทำ และผลแห่งการกระทำของตน ทำให้เกิดมีความสำนึก มีความรับผิดชอบต่อการกระทำนั้นตามพื้นฐานแห่งธรรมอันดีงาม เรียกสั้นๆว่า กัมมัสสกตาสัมมาทิฏฐิ เป็นสัมมาทิฏฐิระดับโลกีย เป็นขั้นจริยธรรมที่ปุถุชนทั่วไปมีอยู่

2. สัมมาทิฏฐิที่เป็นอริยะ
สัมมาทิฏฐิที่เป็นอริยะ หมายถึง ความคิดเห็นหรือความเชื่อหรือความเข้าใจ ที่รู้เห็นในความเป็นไปของสรรพสิ่งตามเหตุแห่งปัจจัยทั้งหลายว่า ทุกสิ่งไม่มีความเที่ยงแท้ แน่นอน ทุกสิ่งย่อเกิด ตั้งอยู่ และดับไปตามเหตุแห่งปัจจัยเหล่านั้น เรียกสั้นๆว่า สัจจานุโลมิกญาณ เป็นสัมมาทิฏฐิระดับโลกุตระ เป็นขั้นสัจธรรมแห่งชนอริยะ และพระอริยะ

ปัจจัยที่ทำให้เกิดสัมมาทิฏฐิ
การเกิดขึ้นของสัมมาทิฏฐิ มิใช่เพียงอาศัยธรรมในประการเดียวเท่านั้น แต่ยังต้องการสนับสนุนจากธรรมในข้ออื่นๆด้วยเช่นกัน เพื่อให้สัมมาทิฏฐิที่เกิดขึ้นในตนมีความเข้มแข็ง และมีกำลังบริสุทธิ์มากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งปัจจัยที่ทำให้เกิดสัมมาทิฏฐิ 2 แนวทาง ได้แก่
1. ปรโตโฆสะ
ปรโตโฆสะ เป็นปัจจัยภายนอก หมายถึง เสียงจากผู้อื่นหรือสิ่งรู้เห็นจากภายนอก และหมายความรวมถึงสภาพแวดล้อมภายนอกต่างๆ อาทิ หนังสือตำรา คำสอน การเล่าเรียน การรับรู้จากสื่อหรือข่าวสารทางสังคม ซึ่งเป็นปัจจัยภายนอกในสิ่งที่ดีงามที่ช่วยหล่อหลอม และขัดเกลาให้เป็นผู้รู้ และเป็นผู้มีคุณธรรม ประพฤติ ปฏิบัติแต่ในสิ่งที่ดีงาม โดยเฉพาะการปฏิบัติตามหลัก กัลยาณมิตร 4 ประการ และสัปปุริสธรรม 7 ประการ

2. โยนิโสมนสิการ
โยนิโสมนสิการ เป็นปัจจัยภายใน หมายถึง การคิดในทางที่ถูก คือ การทำในใจโดยแยบคายหรือการใช้ความคิดอย่างถูกวิธี อาทิ การรู้จักคิดพิจารณาให้เห็น ให้รู้แจ้งในเหตุ และผลอันพึงจะเป็น สืบหาเหตุปัจจัยให้ตลอดสาย แยกแยะสิ่งต่างๆออกให้เห็นเป็นส่วนๆ ตามสภาวะที่สัมพันธ์กัน อันปราศจากอคติแห่งตนหรือความต้องการแห่งตน ซึ่งจะทำให้เกิดความดีงาม และแก้ปัญหาได้ตามมา

สัมมาทิฏฐิ 10 ประการ สำหรับผู้มีอาสวะ ได้แก่
1. ทานที่ให้แล้วมีผล
2. การบำเพ็ญทานมีผล
3. การบูชามีผล
4. กรรมที่ทำไว้ดีและชั่วมีผลวิบาก
5. โลกนี้มี
6. ปรโลกหรือโลกหน้ามี
7. มารดามีคุณ
8. บิดามีคุณ
9. สัตว์เป็นโอปปาติกะ หรือ การเกิดใหม่ของสรรพสัตว์มีจริง
10. พระอรหันต์ผู้ประพฤติชอบ ปฏิบัติชอบในโลกนี้ และปรโลกมีจริง

ดังนั้น สัมมาทิฏฐิ ถือเป็นจุดเริ่มต้นหรือเป็นสิ่งนำพาในการดำเนินชีวิตให้มีความรุ่งเรืองหรือนำไปสู่ความสิ้นทุกข์ โดยเป็นการพัฒนาชีวิตหรือนำพาชีวิตในคุณธรรมพื้นฐาน 3 ด้าน คือ
1. ด้านศีล (อธิศีลสิกขา)
2. ด้านจิตใจ (อธิจิตตสิกขา)
3. ด้านปัญญา(อธิปัญญาสิกขา)